Pierwsza pomoc w dolegliwościach ciążowych – ziołowa apteczka przyszłej mamy

pierwsza pomoc w dolegliwościach ciążowych ziołowa apteczka przyszłej mamy

Aż 90% wszystkich kobiet w ciąży przyjmuje powszechnie dostępne środki farmaceutyczne, np. leki przeciwbólowe. Chęć unikania niepotrzebnych i potencjalnie niebezpiecznych interwencji medycznych oraz potrzeba naturalnego podejścia skłaniają wiele z nich do szukania alternatywnych rozwiązań. Stosowanie ziół w leczeniu typowych dolegliwości ciążowych staje się w związku z tym coraz bardziej powszechne. Badania i ankiety szacują, że aż 45% kobiet na pewnym etapie ciąży stosuje terapię ziołową. Niestety w Internecie jest wielu „ekspertów”, którzy udzielają porad, nie zawsze precyzyjnych, dlatego ważne jest, aby pozyskiwać informacje z wiarygodnych źródeł, którym można w pełni zaufać.

Zioła w ciąży: czy są bezpieczne?

Zioła były stosowane w leczeniu dolegliwości oraz typowych problemów pojawiających się w czasie ciąży i porodu co najmniej od czasów starożytnego Egiptu.

Z naukowego punktu widzenia niewiele wiadomo na temat bezpieczeństwa stosowania ziół podczas ciąży, ponieważ większość z nich nie została formalnie oceniona, a względy etyczne ograniczają badania kliniczne na kobietach ciężarnych. Niemniej to samo można powiedzieć o stosowaniu wielu farmaceutyków, z których większość nie została w pełni przetestowana. Przykładem może być paracetamol, który początkowo uważany był za bezpieczny, z czasem dowiedziono jednak, że może powodować problemy u dzieci. 

Większość aktualnej wiedzy na temat stosowania ziół podczas ciąży opiera się na potwierdzonych przekazach historycznych, badaniach empirycznych, obserwacyjnych i badaniach farmakologicznych na zwierzętach. 

Ogólnie rzecz biorąc, znaczna część ziół ma wysoki profil bezpieczeństwa i niewiele jest dowodów na ich szkodliwość. Kobiety w ciąży często doświadczają łagodnych dolegliwości, w przypadku których stosowanie naturalnych środków może być bezpieczniejsze niż posiłkowanie się lekami dostępnymi bez recepty (OTC) i lekami na receptę.

Niektóre szkodliwe skutki stosowania ziół mogą nie być widoczne, dopóki kuracja nimi nie zostanie przerwana, lub mogą wystąpić tylko w przypadku ich skumulowania, dlatego ważne jest, aby w ciąży korzystać wyłącznie z tych roślin, które mają udokumentowany profil bezpieczeństwa.

Są różne opinie co do tego, czy powinno się stosować zioła w czasie ciąży, czy nie. Najbardziej rozsądne jest podejście typu „ryzyko : korzyść”, które bierze pod uwagę bezpieczeństwo stosowania poszczególnych ziół, nasilenie objawów lub danego stanu i porównuje te czynniki z bezpieczeństwem stosowania konwencjonalnych leków.

Niektóre oznaki i objawy pojawiające się w czasie ciąży zawsze wymagają pomocy medycznej i nie należy ich leczyć ziołami. Obejmują one:

  • uporczywe krwawienie z pochwy,
  • pierwsze pojawienie się pęcherzy opryszczkowych w pierwszym trymestrze,
  • silny ból miednicy lub brzucha,
  • uporczywy, silny ból w środkowej części pleców,
  • obrzęk rąk i twarzy,
  • silne bóle głowy, niewyraźne widzenie lub ból w nadbrzuszu,
  • pęknięcie błon płodowych przed 37. tygodniem ciąży,
  • regularne skurcze macicy przed 37. tygodniem ciąży,
  • brak ruchów płodu.

Stosowanie ziół podczas ciąży

Najlepiej byłoby unikać stosowania ziół w pierwszym trymestrze, chyba że jest to medycznie wskazane, gdy nie ma skuteczniejszej lub bezpieczniejszej opcji medycznej, oraz używać tylko tych ziół, o których wiemy, na podstawie badań naukowych lub dowodów historycznych, że nam nie zaszkodzą w tym czasie.

Regularne stosowanie w ciąży naparów ziołowych, o których wiadomo, że są bezpieczne w umiarkowanych ilościach (np. z liści malin, mięty pieprzowej, rumianku, melisy, pokrzywy, dzikiej róży), można uznać za rozsądne. 

Również używanie umiarkowanych ilości przypraw do gotowania jest uważane za bezpieczne.

Stosowanie miejscowe, w tym dopochwowe (w leczeniu infekcji pochwy), większości ziół jest także uważane za bezpieczne.

Poród rządzi się swoimi prawami, ale są w nim rzeczy, na które możesz mieć wpływ. Autorska metoda Błękitnego Porodu pomoże ci urodzić w poczuciu bezpieczeństwa i wiary we własne siły, niezależnie od okoliczności.

Blekitny porod pakiet 500x500 px

Zioła, których należy unikać

Chociaż wiadomo, że wiele ziół można bezpiecznie stosować w ciąży, istnieją takie, których należy unikać. Gdzieś pomiędzy tymi kategoriami znajdują się zioła, które nie nadają się do codziennego, rutynowego spożycia, ale które można stosować w razie potrzeby przez krótkie lub dłuższe okresy w określonych warunkach.

Przykładem takiej rośliny jest lukrecja. Stosowana krótkotrwale na ból gardła, np. nie dłużej niż tydzień, może być całkowicie bezpieczna, jednak jest przeciwwskazana u pacjentów z nadciśnieniem, a długotrwałe spożywanie nawet cukierków zawierających ekstrakt z lukrecji zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu.

Niektóre popularne zioła, których należy unikać w trakcie ciąży, to: aloes, żywokost lekarski, złocień maruna, gorzknik kanadyjski, gotu kola, bylica pospolita, krwawnik pospolity.

Przegląd ziół na najczęstsze problemy ciążowe 

Listy ziół, wymienianych w literaturze medycznej jako najczęściej stosowane w przypadku problemów związanych z ciążą, różnią się nieznacznie w zależności od badań, ale obejmują m.in. kłącze imbiru, echinaceę, miętę pieprzową, liść maliny, czosnek i rumianek.

Położne najczęściej zalecają stosowanie ziół w przypadku nudności i wymiotów, łagodnego przeziębienia, anemii, obrzęków, infekcji układu moczowego/pochwy czy w celu stymulacji czynności skurczowej w czasie porodu.

Oto pięć bezpiecznych ziół, które regularnie stosuję w swojej praktyce. Mogą one pomóc w wielu typowych dolegliwościach ciążowych, jednocześnie przygotowując organizm do naturalnego porodu.

Kłącze imbiru lekarskiego (Zingiber officinale) na poranne mdłości i łagodne przeziębienie

Istnieje kilka sposobów wykorzystania imbiru w ciąży. Herbata i kapsułki są powszechnie polecane w książkach i innych źródłach, ale z mojego doświadczenia wynika, że ​​picie ciepłej lub nawet chłodnej herbaty, gdy męczą cię nudności czy wymioty, może dodatkowo spotęgować te nieprzyjemne objawy. To samo dotyczy kapsułek zalegających w zmęczonym żołądku.

Zamiast tego wypróbuj:

  • Cukierki imbirowe lub skrystalizowany (kandyzowany) imbir. Można je stosować w niewielkich ilościach przez cały dzień; warto mieć je zawsze przy sobie, np. w torebce, gdyż nudności mogą nas zaskoczyć i pojawić się o każdej porze dnia czy nocy.
  • Ginger Ale. Chociaż picie napojów gazowanych nie jest zalecane w ciąży, w przypadku nudności sprawdzą się one wyśmienicie. Musowanie jako takie pomaga wielu kobietom zmagającym się z mdłościami – stąd taka popularność coca-coli wśród pań w pierwszym trymetrze. 

Zachęcam do przygotowania zdrowszej alternatywy – „piwa” imbirowego. Wystarczy 1 łyżkę startego świeżego kłącza imbiru zmieszać z wodą gazowaną (zwykłej bądź o smaku cytrynowym) i dodać trochę miodu, cukru trzcinowego lub syropu klonowego.

Imbir może także zmniejszyć dreszcze, kaszel i bóle mięśni, gdy jest przyjmowany w formie gorącej herbaty. Zaparzamy 1 łyżkę świeżego, startego imbiru na filiżankę wrzącej wody i pijemy 1–2 filiżanki dziennie.

Rekomenduje się przyjmowanie do 1 grama ekstraktu z imbiru dziennie, gdyż jest to największa dawka, która została zbadana i uznana za bezpieczną w ciąży. 

(1 gram ekstraktu z imbiru to ekwiwalent 1 łyżeczki startego kłącza imbiru).

Uwaga: uporczywe lub powtarzające się wymioty w ciąży mogą stanowić problem medyczny. W przypadku znacznego nasilenia się tych dolegliwości skonsultuj się z położną lub lekarzem.

Liście maliny właściwej (Rubus idaeus) na łatwiejszy poród

Zioło to, bogate w minerały, jest tradycyjnie stosowane do wspierania zdrowej ciąży i wzmacniania macicy, pomaga przygotować się do porodu. Niektóre badania wykazały, że może pomóc przyspieszyć akcję porodową i zmniejszyć komplikacje i liczbę interwencji medycznych z nią związanych.

Zielarze i położne uważają liście malin za delikatne, skuteczne i odżywcze, nadające się do stosowania już od połowy drugiego i w trzecim trymestrze, ja również zalecam takie stosowanie.

Zacznij od 1 szklanki naparu dziennie, pod koniec trzeciego trymestru możesz zwiększyć dawkę do 2 szklanek.

Ponieważ napar z samych liści maliny nie ma najprzyjemniejszego smaku, polecam mieszanie ich z odrobiną mięty i dzikiej róży, aby uzyskać pyszną herbatę, którą można spożywać codziennie. 

Herbata ciążowa: 2 łyżki liści malin + 2 łyżeczki liści mięty + 2 łyżeczki owoców dzikiej róży

Wymieszaj i umieść w zaparzaczu lub torebce do zaparzania wielokrotnego użytku. Zanurz w 250 ml wrzącej wody na 20 minut.

Żurawina wielkoowocowa, inaczej: borówka wielkożurawinowa (Vaccinium macrocarpon) w profilaktyce ZUM

Infekcje dróg moczowych (ZUM) są bardzo częste w czasie ciąży. 

Z medycznego punktu widzenia są one leczone antybiotykami, gdy wystąpią po raz pierwszy, a w przypadku nawrotów częstym zaleceniem lekarskim jest kontynuowanie kuracji przez całą ciążę. 

Chociaż żurawina nie powinna zastępować odpowiedniej opieki medycznej, w licznych badaniach wykazano, że zapobiega ona ZUM. Jeśli przed ciążą pojawiały się u ciebie tego typu infekcje, porozmawiaj z położną lub lekarzem o wypróbowaniu żurawiny w profilaktyce. Chociaż antybiotyki są czasami konieczne, nowe badania pokazują, że stosowanie ich w czasie ciąży może mieć długoterminowe konsekwencje dla dzieci, w tym powodować rozwój astmy i nieswoistego zapalenia jelit.

Żurawina może być spożywana w postaci soku żurawinowego (polecam świeży sok zrobiony w domu w sokowirówce z ½ szklanki świeżej mrożonej żurawiny i 2 jabłek) lub kapsułek żurawinowych, dozowanych zgodnie z zaleceniami producenta.

Uwaga: Nieleczone ZUM w ciąży może powodować poważne problemy; jeśli podejrzewasz u siebie tego typu infekcję, skonsultuj się z położną lub lekarzem.

Kwiaty rumianku pospolitego (Matricaria recutita) na lepszy sen

W ciąży kobiety często mają problemy z wysypianiem się, czy to z powodu żywych snów, nowych obaw związanych z byciem mamą, czy dyskomfortu powodowanego przez powiększający się brzuch, który utrudnia znalezienie odpowiedniej pozycji. Jednym z moich ulubionych ziół, delikatnie i bezpiecznie wspierających relaks i sen, jest rumianek. Działa też kojąco na układ pokarmowy i pysznie smakuje.

Napar z rumianku można przyjmować w ilości do kilku filiżanek dziennie, jeśli jesteś zestresowana, oraz przed snem, aby poprawić jego jakość. 

Aby przyrządzić herbatę rumiankową, 1 łyżkę stołową kwiatów rumianku zaparzaj w 250 ml wrzącej wody przez 10 minut.

Możesz także połączyć rumianek z melisą i lawendą – dzięki czemu uzyskasz mocniejszy efekt relaksujący i przeciwbólowy. 

Wystarczy 1 łyżeczka rumianku, 1 łyżeczka melisy, ½ łyżeczki lawendy, kubek wrzątku i 10 minut.

Liście pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica) na anemię, obrzęki, problemy skórne

Ze względu na wielość zastosowań pokrzywa powinna znaleźć się w kuchni każdej przyszłej mamy. Między innymi zmniejsza ona zatrzymywanie wody w organizmie, dzięki czemu sprawdzi się idealnie w formie orzeźwiającej lemoniady w upalne dni, gdy dokuczają obrzęki stóp czy dłoni. Dzięki zawartości folianów, witaminy C i miedzi wspiera przyswajanie żelaza przez organizm – każdej ciężarnej zalecam stosowanie soku z pokrzywy w dawce 15–30 ml dziennie, w zależności od wyników badań. Dodatkowo pokrzywa działa wzmacniająco na naczynia krwionośne oraz zmniejsza prawdopodobieństwo krwotoku w czasie porodu, warto ją pić także w połogu.

Zaobserwowano, że liście pokrzywy, które wykazują działanie przeciwhistaminowe, są pomocne w leczeniu pokrzywki oraz swędzącej pokrzywki grudkowo-blaszkowej ciężarnych (PUPP).

Stosuj napar z pokrzywy od drugiego trymestru ciąży – 2 łyżki suszonych, organicznych liści pokrzywy zaparzaj przez 30 minut w szklance wrzącej wody.

Zioła w dolegliwościach ciążowych 

Wiele ziół może bezpiecznie, delikatnie i skutecznie łagodzić liczne powszechne problemy związane z ciążą, od anemii po zapalenie pochwy.

Zioła mają naprawdę dużą moc, dlatego muszą być stosowane ostrożnie, pod okiem doświadczonego zielarza czy położnej.

Pamiętajmy jednak, że stanowią one jedynie dodatek – bogata w substancje odżywcze i różnorodna dieta, ćwiczenia i zdrowy tryb życia, zachowane rytmy okołodobowe oraz pozytywne nastawienie i silne wsparcie najbliższych są podstawą pozytywnego doświadczania ciąży oraz porodu.

Autor Anna Hrynakowska

Prowadzi indywidualną praktykę położniczą. Prezes Fundacji Poród Bez Strachu. Na co dzień zajmuje się przygotowywaniem kobiet do zajścia w upragnioną ciążę, prowadzeniem ciąży fizjologicznej oraz szeroko rozumianą edukacją położniczo-ginekologiczną. Pasjonatka dietetyki klinicznej, ziołolecznictwa i psychotraumatologii. www.instagram.com/anna_hrynakowska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.